Podstawowym składnikiem jedzenia człowieka, obok białek i tłuszczy są węglowodany, czyli tak zwane cukry. Te ostatnie występują zazwyczaj w formie złożonej i obecne są w dużych ilościach np. w pieczywie lub produktach zbożowych. Po ich zjedzeniu rozkładane są na podstawowe cząsteczki, tzw. cukry proste, przede wszystkim na glukozę. Jest ona podstawowym „paliwem” dla komórek.

Gdyby człowiek nie posiadał mechanizmów regulujących stężenia glukozy we krwi, jej ilość gwałtownie rosłaby po posiłku i szybko malałaby po wykorzystaniu przez komórki. A te nie byłyby w stanie przeżyć, zwłaszcza komórki tkanki mózgowej, czyli neurony. Dlatego też nasz organizm posiada mechanizmy regulujące, dzięki którym niezależnie od tego, kiedy i jak często spożywamy posiłek, stężenie glukozy we krwi powinno wahać się w tak małym przedziale jak 72 mg/dl (poziom cukru po kilku godzinach głodzenia) do 200 mg/dl (poziom zaraz po posiłku) – a więc różnica niecałych 130 mg/dl. Przeliczymy to na całą krew zawartą w 80 kg człowieku – wychodzi ok. 8 gram glukozy. A więc bez względu na to, czy nie jemy cały dzień, czy pałaszujemy właśnie trzeciego pączka i popijamy colą, ilość naszego cukru we krwi wzrośnie zaledwie o ok. 8 gram! Jak to możliwe? Podziękujmy trzustce i wątrobie.

Insulina i glukagon – zgrany duet

Trzustka jest gruczołem pełniącym dwie ważne funkcje: zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczą. „Na zewnątrz”, czyli do środka przewodu pokarmowego wydziela ona sok trzustkowy, niezbędny do prawidłowego trawienia. „Do wewnątrz”, czyli do krwi organizmu wydziela ona kilka ważnych hormonów, z czego na razie interesują nas dwa: insulina i glukagon.

Insulina

Insulina powoduje, że komórki organizmu, zwłaszcza mięśniowe i tłuszczowe, stanowiące razem 2/3 masy naszego organizmu, „otwierają się” na glukozę – łatwiej jest im wchłonąć krążące we krwi „paliwo”. Insulina pełni rolę klucza, który otwiera w komórkach drzwi dla glukozy. W żargonie brzmiałoby to „insulina aktywuje receptory błonowe dla glukozy i zwiększa jej wychwyt do wnętrza komórek”. Ponadto, nadmiar glukozy, czyli wszystko to, co nie jest w danej chwili potrzebne komórkom, jest magazynowane w wątrobie. Insulina działa również tutaj – pobudza ona komórki wątroby do tworzenia z glukozy (czyli cukru prostego) cukru złożonego, tzw. glikogenu. Tam też jest magazynowany i czeka na moment, gdy będzie potrzebny – a więc wtedy, gdy nie jemy. W efekcie obu czynności, a więc otwarcia komórek i magazynowania glikogenu, poziom cukru we krwi spada.

Polecamy: Insulinoterapia - krótki przewodnik