Uwarunkowania genetyczne są aktualnie przedmiotem wielu badań. Dziś już wiadomo, że dziedziczenie skłonności do zachorowania jest wielogenowe, czyli nie istnieje jeden defekt genu, który samodzielnie spowoduje, że dana osoba rozwinie pełnoobjawową chorobę. W genezie cukrzycy typu 2 biorą udział uszkodzone geny, m.in. odpowiedzialne za produkcję insuliny, geny receptorów insulinowych, geny białek odpowiedzialnych za wydzielanie substancji i hormonów przez tkankę tłuszczową i inne.

Czytaj też: Cukrzyca typu 2 - choroba dziedziczna?

Wiadome jest, że osoby, w których rodzinie występuje cukrzyca typu 2 są bardziej narażone na jej rozwój, dlatego też powinny przestrzegać zaleceń profilaktycznych.

Wśród czynników środowiskowych, czyli nabytych, najistotniejszą rolę odgrywa otyłość, zwłaszcza brzuszna (trzewna, androidalna, ”typu jabłka”). Obwód pasa powyżej 102 cm u mężczyzn i 88 u kobiet pozwala rozpoznać ten stan. Komórki tłuszczowe trzewne poprzez wpływ na metabolizm glukozy, powodują zwiększoną oporność tkanek na insulinę z wszystkimi dalszymi konsekwencjami tzn. cukrzycą typu 2 włącznie. 

Czynnikiem, który zarówno bezpośrednio jak i pośrednio (poprzez wywoływanie otyłości) zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 jest mała aktywność fizyczna. Regularny wysiłek fizyczny naturalnie obniża poziom glukozy we krwi i zmniejsza insulinooporność tkanek obwodowych.

Polecamy też: Wysiłek fizyczny zmniejsza ryzyko cukrzycy typu 2

Wśród innych czynników ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 2 należy wymienić: uprzednio stwierdzone zaburzenia gospodarki węglowodanowej tj. nieprawidłowa glikemia na czczo lub upośledzona tolerancja glukozy, przebytą cukrzycę ciężarnych, nadciśnienie tętnicze, zespół wielotorbielowatych jajników (PCOS), zaburzenia lipidowe. Takie osoby powinny częściej mieć wykonywane badania kontrolne poziomu glikemii i stosować odpowiednie zalecenia dietetyczne.